Trang chủ › Hướng dẫn › Sức khỏe tinh thần của người chăm sóc
Kiệt sức khi chăm sóc: Triệu chứng, dấu hiệu cảnh báo và điều thực sự giúp ích
Tình trạng kiệt sức thường tích tụ dần dần. Đây là cách nhận ra nó ở chính bạn, những việc nên làm trong tuần này và cách tìm thêm trợ giúp.
Chăm sóc người mình thương có thể rất ý nghĩa. Nó cũng có thể làm bạn kiệt sức, nhất là khi số giờ cứ tăng mà không ai thay bạn. National Institute on Aging (Viện Quốc gia về Lão hóa) lưu ý rằng người chăm sóc thường không chăm sóc bản thân và có nguy cơ cao hơn về các vấn đề sức khỏe thể chất và tinh thần. Kiệt sức không phải là thất bại của cá nhân. Đó là kết quả dễ đoán khi gánh quá nhiều việc trong thời gian quá dài mà không được nghỉ.
Các dấu hiệu cảnh báo cần để ý
NIA liệt kê các dấu hiệu sau cho thấy người chăm sóc cần được giúp:
- Cảm thấy kiệt sức, quá tải hoặc lo âu
- Dễ nổi giận hoặc mất kiên nhẫn
- Cảm thấy cô đơn hoặc xa cách người khác
- Khó ngủ hoặc ngủ không đủ giấc
- Cảm thấy buồn bã hoặc tuyệt vọng, hoặc mất hứng thú với những điều từng thích
- Thường xuyên đau đầu, đau nhức hoặc các vấn đề thể chất khác
- Không có thời gian tập thể dục hoặc nấu món ăn lành mạnh cho bản thân
- Bỏ tắm hoặc bỏ các việc vệ sinh cá nhân khác
- Lạm dụng rượu hoặc ma túy, kể cả thuốc kê đơn
Đếm xem có bao nhiêu điều đúng với bạn hầu hết các ngày. Nếu có nhiều hơn một hai dấu hiệu, đừng đợi đến lúc kiệt quệ. NIA khuyên bạn nên nhận biết các dấu hiệu cảnh báo của chính mình và hành động sớm.
Dấu hiệu cấp bách
Hãy tìm trợ giúp ngay nếu bạn cảm thấy tuyệt vọng, nghĩ đến việc làm hại bản thân, hoặc cảm thấy có thể mất kiểm soát với người mình chăm sóc. Ở Mỹ, bạn có thể gọi hoặc nhắn tin đến 988 (Suicide & Crisis Lifeline – Đường dây Phòng chống Tự tử và Khủng hoảng) bất cứ lúc nào. Nếu có ai đang gặp nguy hiểm ngay lập tức, hãy gọi 911. Nếu bạn chăm sóc người bị sa sút trí tuệ, Alzheimer's Association (Hiệp hội Alzheimer) có đường dây trợ giúp 24/7 tại số 800-272-3900.
Điều giúp ích trong tuần này
1. Cho bác sĩ biết bạn là người chăm sóc
NIA đặc biệt khuyên điều này. Bác sĩ có thể kiểm tra sức khỏe của chính bạn, sàng lọc trầm cảm và lo âu, và có thể biết các nhóm hỗ trợ cũng như chương trình chăm sóc thay thế ở địa phương. Hãy giữ các buổi hẹn khám của chính bạn. Chúng là một phần của việc chăm sóc tốt.
2. Nhờ giúp việc cụ thể, không nhờ chung chung
Câu "Cần gì thì cứ nói nhé" hiếm khi dẫn đến điều gì. Hãy lập danh sách những việc cụ thể và giao cho từng người: "Anh có thể đưa bố đi khám vào thứ Năm không?" "Chị có thể ngồi với mẹ chiều Chủ nhật để em ngủ một chút không?" Các gia đình thường nhận những việc nhỏ, rõ ràng và theo lịch cố định.
3. Đặt lịch nghỉ trước khi bạn cần
NIA gợi ý nhờ một người thân hoặc bạn bè thay, thuê người phụ việc vài giờ mỗi tuần, hoặc dùng chương trình ban ngày cho người lớn. Chăm sóc thay thế hiệu quả nhất khi diễn ra đều đặn và có trong lịch, không để dành cho lúc khẩn cấp. Của chúng tôi, hướng dẫn về chăm sóc thay thế giải thích cách tìm và cách chi trả.
4. Bỏ bớt những việc không cần làm
Không phải việc gì cũng cần làm, hoặc làm hoàn hảo. Bữa ăn đơn giản hơn, giao thực phẩm tận nhà, thanh toán hóa đơn tự động và hộp chia thuốc được xếp mỗi tuần một lần đều giúp tiết kiệm thời gian.
5. Nói chuyện với những người hiểu bạn
Nhóm hỗ trợ người chăm sóc, trực tiếp hoặc trực tuyến, giúp bớt cô đơn. Area Agency on Aging ở địa phương (tìm qua Eldercare Locator) có thể giới thiệu các nhóm tại địa phương. Các tổ chức về bệnh như Alzheimer's Association (Hiệp hội Alzheimer) cũng tổ chức các nhóm này. Đọc cách các gia đình khác đã xoay xở cũng có thể giúp ích. Xem câu chuyện thật của người chăm sóc.
Sửa cấu trúc, không chỉ xử lý căng thẳng
Mẹo tự chăm sóc chỉ giúp được đến một mức nếu khối lượng công việc vẫn quá lớn. Hãy nhìn bức tranh lớn hơn:
- Kế hoạch chăm sóc có thực tế không? Nếu nhu cầu đã tăng, hãy yêu cầu bác sĩ, nhân viên quản lý hồ sơ hoặc chương trình Medicaid đánh giá lại.
- Có trợ giúp có trả phí nào bạn chưa dùng không? Bộ National Family Caregiver Support Program (Chương trình Hỗ trợ Người chăm sóc Gia đình Quốc gia), được thực hiện qua các cơ quan về người cao tuổi ở địa phương, tài trợ các dịch vụ như tư vấn, đào tạo và chăm sóc thay thế cho người chăm sóc là người thân.
- Bạn có thể được trả tiền không? Được trả tiền không làm giảm công việc, nhưng có thể bù lại thu nhập bạn đã mất và giúp bạn giảm bớt công việc bên ngoài. Xem cách người thân chăm sóc được trả tiền và quy định của bang.
- Bạn có biết các quyền bảo vệ việc làm của mình không? Luật liên bang Family and Medical Leave Act (Luật Nghỉ phép vì Gia đình và Y tế) cho nhân viên đủ điều kiện nghỉ không lương mà vẫn được bảo vệ việc làm để chăm sóc cha mẹ, vợ/chồng hoặc con có tình trạng sức khỏe nghiêm trọng. Một số bang còn có chế độ nghỉ phép gia đình có lương.
- Gia đình có cựu chiến binh? Bộ VA Caregiver Support Program (Chương trình Hỗ trợ Người chăm sóc của VA) có điều phối viên hỗ trợ người chăm sóc và tài liệu cho người chăm sóc cựu chiến binh.
Những thói quen nhỏ bảo vệ bạn
- Giấc ngủ: nếu bị mất ngủ ban đêm, hãy tìm một hai đêm mỗi tuần có người khác thay.
- Vận động: dù chỉ đi bộ 10 phút trong lúc có người khác ở với người thân của bạn cũng tính.
- Một giờ "không chăm sóc": giữ một khoảng thời gian cố định khi bạn không phải trực.
- Nhật ký chăm sóc: ghi lại thuốc men, triệu chứng và số giờ giúp bạn phải nhớ ít hơn, và giúp việc bàn giao cũng như đi khám bác sĩ dễ hơn. Của chúng tôi, bộ mẫu có một bản.
Khi chăm sóc tại nhà có thể không còn đủ
Đôi khi lựa chọn tử tế nhất cho mọi người là thêm trợ giúp tại nhà, chăm sóc ban ngày cho người lớn, hoặc chuyển đến một cơ sở chăm sóc. Đó không phải là bỏ cuộc. Nếu nhu cầu chăm sóc cứ tăng nhanh hơn sự trợ giúp, hãy nói chuyện với nhóm chăm sóc về tất cả các lựa chọn, bao gồm các cách chi trả để có thêm trợ giúp tại nhà.
Tự kiểm tra trong 10 phút
Mỗi tháng một lần, hãy ngồi xuống và trả lời thành thật:
- Tuần này có bao nhiêu đêm tôi ngủ được ít nhất sáu tiếng?
- Lần cuối tôi gặp bạn bè chỉ vì bản thân mình là khi nào?
- Tôi có bỏ lỡ buổi khám bệnh hoặc thuốc men nào của chính mình không?
- Tôi có cáu gắt với mọi người nhiều hơn trước không?
- Lượng chăm sóc cần thiết có tăng trong ba tháng qua không?
- Ai có thể thay tôi ngày mai nếu tôi bị ốm?
Nếu câu hỏi cuối không có câu trả lời, đó là điều đầu tiên cần khắc phục. Mỗi người chăm sóc cần ít nhất một người dự phòng và một lựa chọn có trả phí hoặc qua chương trình để gọi khi cần. Hướng dẫn về chăm sóc thay thế khẩn cấp giải thích cách thiết lập việc này.
Áy náy, oán giận và đau buồn là bình thường
Nhiều người chăm sóc vừa thương vừa oán giận cùng lúc, hoặc đau buồn trước những thay đổi ở một người vẫn còn sống. Những cảm xúc này không có nghĩa là bạn đang làm sai. Nói chuyện về chúng với chuyên viên tư vấn, nhóm hỗ trợ hoặc một người bạn tin cậy sẽ giúp ích. Nếu người thân của bạn bị sa sút trí tuệ, đường dây trợ giúp của Alzheimer's Association có thể kết nối bạn với sự hỗ trợ bất cứ lúc nào.
Nói chuyện với gia đình về gánh nặng
Nhiều người chăm sóc kiệt sức trong im lặng trong khi người thân nghĩ mọi việc vẫn ổn. Hãy nói thẳng: chia sẻ nhật ký chăm sóc hoặc danh sách những việc bạn làm trong một tuần điển hình, nói rõ những gì bạn không thể tiếp tục làm, và nhờ mỗi người một việc cụ thể, lặp lại đều đặn. Nếu buổi họp gia đình căng thẳng, nhân viên xã hội, người quản lý chăm sóc hoặc lãnh đạo tôn giáo có thể giúp điều phối. Anh chị em sống xa vẫn có thể giúp bằng cách lo hóa đơn, gọi điện về bảo hiểm, sắp xếp lịch hoặc góp tiền thuê người giúp.
Lắng nghe cơ thể của bạn
Danh sách của NIA có các dấu hiệu thể chất như đau đầu và đau nhức là có lý do: căng thẳng kéo dài thể hiện ra cơ thể. Việc nâng đỡ và di chuyển người bệnh cũng gây chấn thương. Hãy nhờ chuyên viên vật lý trị liệu hoặc trị liệu nghề nghiệp chỉ cho bạn kỹ thuật di chuyển an toàn, và hỏi xem dụng cụ như đai di chuyển, ghế tắm hoặc giường bệnh có giúp ích không. Những thứ này có thể bảo vệ cả hai người.
Nhận danh sách kiểm tra về tiền công của bang bạn miễn phí
Các chương trình nên hỏi, giấy tờ cần chuẩn bị và nơi cần gọi. Chúng tôi cũng sẽ gửi email cho bạn nếu quy định hoặc mức lương ở bang của bạn thay đổi.
Câu hỏi thường gặp
Những dấu hiệu đầu tiên của kiệt sức khi chăm sóc là gì?
Các dấu hiệu sớm thường gặp gồm mệt mỏi, cáu kỉnh, ngủ kém, rút lui khỏi bạn bè, mất hứng thú với những điều từng thích, và bỏ bê sức khỏe của chính mình. Danh sách đầy đủ của NIA có trong bài viết này.
Kiệt sức khi chăm sóc có phải là một chẩn đoán y khoa không?
Từ này được dùng rộng rãi để mô tả tình trạng kiệt sức về thể chất, cảm xúc và tinh thần do chăm sóc. Các triệu chứng như trầm cảm hoặc lo âu nên được chuyên gia y tế kiểm tra.
Tôi có thể gọi ai để được giúp?
Khi khủng hoảng, hãy gọi hoặc nhắn tin đến 988. Về chăm sóc người sa sút trí tuệ, đường dây trợ giúp của Alzheimer's Association là 800-272-3900 (24/7). Về dịch vụ địa phương, hãy dùng Eldercare Locator theo số 800-677-1116.
Các nguồn
| Nguồn | Liên kết |
|---|---|
| NIA – Tự chăm sóc bản thân: Mẹo cho người chăm sóc | www.nia.nih.gov |
| NIA – Chăm sóc thay thế là gì? | www.nia.nih.gov |
| Alzheimer's Association – Chăm sóc | www.alz.org |
| ACL – National Family Caregiver Support Program (Chương trình Hỗ trợ Người chăm sóc Gia đình Quốc gia) | www.acl.gov |
| VA Caregiver Support Program (Chương trình Hỗ trợ Người chăm sóc của VA) | www.caregiver.va.gov |
| Eldercare Locator (ACL) | eldercare.acl.gov |
Kiểm tra lần cuối October 15, 2026. Phát hiện lỗi? Gửi email đến [email protected].